Dactylorhiza saccifera (Brongn.) Soó

Türkçe Adı: Keseli Salep

Morfolojisi:

• Çok yıllık, otsu bitki: Dactylorhiza saccifera, 30-60 cm boyunda, çok yıllık, otsu bir bitkidir.

• Kök: Kök, yumrulu ve etlidir.

• Yapraklar: Yapraklar, karşılıklı, eliptik veya mızrak şeklindedir. Yaprakların kenarları, düz veya hafif tırtıklı olabilir. Yaprakların uçları, sivridir. Yaprakların rengi, yeşildir.

• Çiçekler: Çiçekler, pembe renkte, 5 taç yapraklı olup, salkım şeklinde toplanmıştır. Çiçeklerin çapı yaklaşık 1-2 cm'dir.

• Meyveler: Meyveler, kapsül şeklindedir.

Habitatı:

Dactylorhiza saccifera, Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika'da, özellikle ormanlık alanlarda yaygın olarak yetişir. Türkiye'de ise tüm bölgelerde görülür. Genellikle, nemli ve gölgeli yerlerde, ormanlarda, bahçelerde ve parklarda görülür.

Üreme şekli:

Dactylorhiza saccifera, tohumla çoğalır. Tohumları, rüzgar ve su yoluyla taşınır.

Besin değeri:

Dactylorhiza saccifera, besin değeri açısından düşük bir bitkidir. Yapraklarında %80-90 oranında su, %1-2 oranında protein, %1-2 oranında karbonhidrat ve %0.5-1 oranında yağ bulunur. Yapraklarında, ayrıca çeşitli vitamin ve mineraller de bulunur.

Tıbbi kullanımı:

Dactylorhiza saccifera, geleneksel tıpta çeşitli rahatsızlıkların tedavisinde kullanılmaktadır.

• Kök: Dactylorhiza saccifera kökü, afrodizyak, idrar söktürücü, ateş düşürücü ve iltihap önleyici özelliklere sahip olduğuna inanılmaktadır. Bu nedenle, cinsel isteksizlik, idrar yolu enfeksiyonları, böbrek taşı, ateş, soğuk algınlığı, boğaz ağrısı, öksürük, bronşit, astım, akciğer enfeksiyonları ve mide ülseri gibi rahatsızlıkların tedavisinde kullanılmaktadır.

• Meyveler: Dactylorhiza saccifera meyveleri, müsilaj içerdiğinden, mide ve bağırsak rahatsızlıklarının tedavisinde kullanılmaktadır.

Cins Adının Kökeni:

Dactylorhiza cinsi adı, Yunanca "daktylos" (parmak) ve "rhiza" (kök) kelimelerinden türemiştir. Bu isim, bitkinin yumrulu köklerinden dolayı verilmiştir.

Sonuç:

Dactylorhiza saccifera, besin değeri ve tıbbi özellikleri açısından oldukça zengin bir bitkidir. Kökü ve meyveleri sebze olarak değerlendirilmekte veya geleneksel tıpta çeşitli rahatsızlıkların tedavisinde kullanılmaktadır.

Ek Bilgiler:

• Dactylorhiza saccifera, endemik bir bitki değildir. Dünyanın birçok yerinde yetişmektedir.

• Dactylorhiza saccifera, toksik bir bitki değildir. Ancak, hamile ve emziren kadınlarda, çocuklarda ve böbrek hastalığı olan kişilerde kullanılması tavsiye edilmez.

• Dactylorhiza saccifera, halk arasında "keseli salep" olarak bilinmektedir. Bu isim, bitkinin meyvelerinin kese şeklinde olmasından dolayı verilmiştir.